ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಕುತೂಹಲ!

ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಯಾವಾಗ?

1939ರ ಶಿರಸಿಯ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಕುತೂಹಲ!

ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ,

ಪಟವರ್ಧನ ಆಯುರ್ವೇದ.ಶಿರಸಿ

9242122874

ಇಂದು ನವೆಂಬರ್ 1. ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂತು? ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲ ಯಾವುದು? ಈ ಹೆಸರು ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ರಚನೆಯಾದ 1956ರ ನಂತರ ಬಂದಿದ್ದೇ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತೇ? ಎಂಬ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.

ಈ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಾರಣವೂ ಇದೆ.

ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವೊಂದು ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. 1939ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ನಿಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಮ್ಮೇಳನ' ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ! 1939ರಲ್ಲಿಯೇ, ಅಂದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು, ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ರಚನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು, ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ 'ನಿಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಮ್ಮೇಳನ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು!

ಹಾಗಾದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಪದ 1956ರ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸುಳಿವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಇದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲವೇನು? ಈ ಹೆಸರು ಯಾವ ಕಾಲದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ? ಕರುನಾಡು, ಕರ್ಣಾಟ, ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಪದಗಳ ನಡುವೆ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದು ಏಕೆ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಈ ಲೇಖನ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ

'ಕರ್ನಾಟಕ' ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಈ ಪದದ ನಿಖರವಾದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೆಲವು ವಿವರಣೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

1. ಕರು + ನಾಡು = ಕರುನಾಡು

ಒಂದು ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ 'ಕರು' ಎಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಭಾಗ. 'ನಾಡು' ಎಂದರೆ ಭೂಪ್ರದೇಶ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಎತ್ತರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ 'ಎತ್ತರದ ನಾಡು' ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕರುನಾಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನ ನಾಡು

ಇನ್ನೊಂದು ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ 'ಕರು' ಅಥವಾ 'ಕರಿ' ಎಂದರೆ ಕಪ್ಪು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಪ್ಪು ಹತ್ತಿ ಮಣ್ಣಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 'ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನ ನಾಡು' ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕರುನಾಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ.

3. ಕರ್ಣಾಟ ಅಥವಾ ಕರ್ಣಾಟಕ

ಕರುನಾಡು ಎಂಬ ದೇಶೀಯ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟ ಅಥವಾ ಕರ್ಣಾಟಕ ಎಂಬ ರೂಪ ಪಡೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, 'ಕಣ್ + ನಾಡು' ಅಥವಾ ಸುಂದರವಾದ ನಾಡು ಎಂಬ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಭಾಷಾ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಇರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದನ್ನೂ ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾದ ಏಕೈಕ ಮೂಲವೆಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಲ್ಲೇಖ

ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಆಧುನಿಕ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ: ಮಹಾಭಾರತದ ಕೆಲವು ಪಾಠಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟ ಅಥವಾ ಕರ್ಣಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜನರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಭಾಪರ್ವದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಗ್ವಿಜಯದ ಸಂದರ್ಭದ ಜನಪದಗಳ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಬೃಹತ್ ಸಂಹಿತೆ: ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಗೋಳ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸ ವರಾಹಮಿಹಿರನ ಬೃಹತ್ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೃತಿಗಳು: ಶೂದ್ರಕನ ಮೃಚ್ಛಕಟಿಕ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ಣಾಟ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ: ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಯಾದ ಶಿಲಪ್ಪದಿಕಾರಂನಲ್ಲಿಯೂ ಕರುನಾಡರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ಕ್ರಿ.ಶ. ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಅರಸ ನೃಪತುಂಗ ಅಮೋಘವರ್ಷನ ಕಾಲದ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.

ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಾವೇರಿಯಿಂದ ಗೋದಾವರಿಯವರೆಗೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

'ಕಾವೇರಿಯಿಂದಮಾ ಗೋದಾವರಿವರಮಿರ್ಪ...' ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಅಂದಿನ ವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನಿಖರ ಗಡಿಗಳ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲ. ಅಂದಿನ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.

ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರು

ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟ ಅಥವಾ ಕರ್ಣಾಟ ದೇಶ ಎಂಬ ಹೆಸರು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.

ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಬಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಕರ್ಣಾಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಶಾಸನಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹೆಸರುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.

ಇದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೆಸರಾಗಿರದೆ, ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಗುರುತಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ 'ಕರ್ನಾಟಿಕ್' ಎಂಬ ಹೆಸರು

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 'ಕರ್ನಾಟಿಕ್' ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೊರೊಮಂಡಲ್ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಈ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳು ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳೂ ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮೀಕರಿಸಬಾರದು. ಎರಡರ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದವರೆಗೆ

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆಯುವ ಮೊದಲು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಒಂದೇ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕ ಜನರು ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದರು.

ಈ ಎಲ್ಲ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರು, ಕುವೆಂಪು, ಕೆಂಗಲ್ ಹನುಮಂತಯ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಪರ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಈ ಚಳವಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1956ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ವಿಶಾಲ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದರೂ, ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕರಾವಳಿ, ಮಲೆನಾಡು, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಡೀ ಕನ್ನಡ ನಾಡನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇರಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಬಲವಾಯಿತು.

1973ರ ನವೆಂಬರ್ 1 – ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ

ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗ ದೊರೆಯಿತು.1972ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ನಿರ್ಣಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.

1973ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ನವೆಂಬರ್ 1 ಎರಡು ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.

1956ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಂದಾಗಿ ವಿಶಾಲ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯಾಯಿತು. 1973ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೊರೆಯಿತು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು

ನಮ್ಮ ನಾಡನ್ನು ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ಕರುನಾಡು, ಕರ್ಣಾಟ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.ಕುವೆಂಪು ರಚಿಸಿದ 'ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ' ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತೆಯ ಭವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗೀತೆ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ನಾಡಗೀತೆಯಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಗುರುತಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ, ಕೊಡವ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷಾ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿವೆ.

1939ರ ಶಿರಸಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ!

ಈ ಎಲ್ಲ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ 1939ರ ಶಿರಸಿಯ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ನಿಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಮ್ಮೇಳನ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ನಮೂದಿಸಿರುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನದ ಹೆಸರಲ್ಲ. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುರುತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ದಾಖಲೆ.

ಆದರೆ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವೊಂದರಿಂದಲೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಪದದ ಮೊದಲ ಬಳಕೆ 1939ರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಷದಲ್ಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಹೆಸರಿನ ಬಳಕೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬುದು 1973ರಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ಹೊಸ ಹೆಸರಲ್ಲ. 1956ರ ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ರಚನೆಯ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪದವೂ ಅಲ್ಲ. ಶತಮಾನಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಾಸನ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿರುವ ಹೆಸರು.ಮೈಸೂರು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಸ್ಥಾನ. ಕರ್ನಾಟಕ ಆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆ.

1939ರಲ್ಲಿಯೇ ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ 'ನಿಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಮ್ಮೇಳನ' ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಳೆಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಕುತೂಹಲ, ಕೊನೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.

ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಹೆಸರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗುರುತಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಇತಿಹಾಸ, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಭವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಸಂಕೇತ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು!

ಜೈ ಕರ್ನಾಟಕ! ಜೈ ಕನ್ನಡಾಂಬೆ!